بحران مهاجرت از روستاها و تحدید جمعیت در قاب دیسفان

به گزارش صدای حوزه، خبر عجیبِ روستایی بدون زاد و ولد در گناباد، بسیار تامل برانگیز است. روستایی که 18 سال است صدای نوزاد در آن نپیچیده و مردمان آن سراسر پیرانی هستند که روزگار می‌گذارنند و می‌بینند که چگونه روستای آبا و اجدادی ‌شان در حال نابودی‌ست. روستایی که دیگر کسی نیست تا برای «آبادی» بودنش عرق بریزد. روستای «دیسفان» آینده ایران است. آئینه‌ای از دو بحران جاری کشور: بحران جمعیت و بحران مهاجرت از روستا به شهرها.
«دیسفان» روستایی است از دهستان کاخک شهرستان گناباد، که جمعیت ساکن و دائم این روستا حدود دویست نفر است. آنچه این روستا را متمایز کرده است میزان زادوولد در آن است، حدود ۱۸ سال است که در این روستا تولدی صورت نگرفته و تمامی ساکنان آن افراد پیر هستند. دهیار روستای دیسفان می‌گوید: به دلیل مهاجرت و نبود جوانان در روستا دیگر تولدی در این روستا صورت نمی‌گیرد.‌

حرکت به سمت مهاجرت معکوس

آمار جمعیت روستایی در دهه ۶۰ از حدود ۶۵ درصد به 26 درصد در سال‌های اخیر رسیده است؛ نتیجه مهاجرت اهالی روستاها به شهر، افزایش آمار بیکاری، افزایش حاشیه‌نشینی، کاهش تولید و … هرچند دولت‌ها تلاش‌های برای افزایش امکانات روستاها، بازسازی و نوسازی خانه‌ها، تسهیلات کشاورزی و دامداری و غیره مبذول داشته‌اند اما بحران خالی شدن روستاها از نیروی جوان و فعال جز با یک مهاجرت معکوس جدی امکان پذیر نیست.

خطر تحدید جمعیت

اگرچه نشانه‌های عزم مسئولان برای رفع بحران روستاها به چشم می‌خورد اما کماکان با توجه به خطر آینده جمعیتی کشور، گویی هیچ اقدام جدی در دست اقدام مسئولان زیربط نیست. به گفته مدیرکل دفتر سلامت جمعیت وزارت بهداشت در سال ۲۰۵۰ میلادی حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور سالمند خواهد بود؛ این یعنی ایران پیرترین کشور منطقه خواهد بود. اکنون رشد جمعیت در ایران به زیر یک درصد رسیده است البته عدد دقیق آن ۹۶ صدم درصد است!

فرصت آخر

به گفته کارشناسان جمعیت، شرایط جمعیتی کشور نوید یک فرصت ویژه برای جلوگیری از بحران پیری در سال‌های آتی را می‌دهد. “پنجره جمعیتی” فرصتی است که به کشور فرصت جبران و رشد جمعیت را می‌دهد. پنجره جمعیتی به زمانی گفته می‌شود که هنوز دو سوم جمعیت بین 15 تا 65 سال هستند و پیر نشده است که شرایط کنونی همین‌گونه است؛ اما اگر این نسبت کمتر شود، پنجره جمعیتی بسته می‌شود.
25 سال تا بسته شدن پنجره جمعیتی در کشور فرصت وجود دارد که اگر این زمان را هم از دست برود، ایران به یک کشور سالمند تبدیل خواهد شد. در این صورت باید همه توان و ظرفیت کشور صرف نگهداری و مراقبت از سالمندان شود و بحران‌های اقتصادی، امنیتی فرهنگی و … در انتظار ایران اسلامی خواهد بود.