به گزارش صدای حوزه، حجت الاسلام علی مهدیان، طی یادداشتی به سخنان روز پنجشنبه (۱۶ مهر) آیت الله اراکی در نقد مدل صحبت های رئیس جمهور که از نهج البلاغه و قرآن استفاده میکند، انتقادهایی را مطرح کرده است که در ادامه مطالعه می نمایید:
استاد بزرگوار جناب آقای اراکی، نقدی را به سخنان رییس جمهور محترم از منظر دانش خود وارد کرده اند، که طبیعتا حقیر نیز چه به واسطه تعلق صنفی و چه سلیقه سیاسی ام باید طرف ایشان بایستم. لکن در حوزه علمیه به ما طلاب میآموزند که فرزندان دلیل باشیم و آزاد اندیش باشیم و بر پایه دسته بندیهای اعتباری، حق طلبی را رها نکنیم.
آقای رییس جمهور درباره بحث از تقوا، تلاش میکند معنای تقوا را گسترده در حرفه ها و مشاغل مختلف امتداد دهد و مثلا در پزشکی ، تقوا را به معنای کار درست و بدون خطای پزشکان تعریف میکند. جناب آقای اراکی در نقد ایشان توضیح میدهد که تقوا یعنی عمل به تکلیف، انجام واجبات و ترک محرمات
آقای اراکی در ادامه توضیح میدهد که این بیان امیرالمومنین ع که الخطایا خیل شمس، که در مقابل تقوا بیان‌شده، جمع خطیئه است نه خطا. خطیئه هم معنای گناه دارد نه خطا. آقای اراکی میگوید ممکن است فوتبالیستی خوب بازی کند اما دزدی کند او با تقوا نیست. ایشان میفرماید این معنا به یک شکلی معنایش “عرفی سازی واجبات و حرامها” است دز جامعه و توصیه میکنند رییس جمهور در این امور وارد نشوند و مشغول کارشان باشند.
اما سخنان حاج آقای اراکی اشکالاتی دارد که چون موضوع مهمی است، عرض میکنم.
اولا دایره واجب و حرام کجا است؟ آیا رفتار پزشک یا فوتبالیست یا راننده را هم در بر میگیرد یا نه شامل درست انجام دادن افعال زندگی و مدیریت ما نمیشود؟ آیا جدا کردن حیطه زندگی از واجبات و حرامها خودش زمینه ساز عرفی سازی نیست؟
اینکه فلان فوتبالیست زنا کرده ولی خوب بازی میکند، استدلال درستی نیست. او یک کار را “نباید” انجام دهد کار دیگر را “باید” انجام دهد. یکی واجب است دیگری حرام. این چه استدلالی است. مگر بگوییم دین کاری با درست انجام دادن عمل ما ندارد.
ثانیا اینکه خطایا جمع خطیئه است هم، پاسخ کاملی نیست. چون باید بحث کنیم نسبت خطیئه و خطا چیست؟ خطیئه توجه به وجه انگیزشی و درونی فعل خطا دارد. به تعبیر علامه طباطبایی “آن حالتی است که با فعل زشت در قلب انسان شکل میگیرد.”
این بحث مهمی است که رهبری شهید در نسبت “تکلیف و نتیجه” بارها توجه دادند. این جدا کردن “تکلیف” از “نتیجه” معادل همین جدا کردن “گناه” از “خطا” است.
بله توجه به صورت عمل کافی نیست توجه به نیت هم کافی نیست اما به تعبیر استاد جوادی آملی در تفسیر سوره طلاق میفرمایند “تقوا آن است که انسان در مسیر اراده خدا قرار بگیرد” صورت فعل باید درست باشد، باطنش هم درست باشد.
ثالثا تقوا مراتب دارد، از تعبیر ان اکرمکم عندالله اتقیکم میشود همین نکته را تشخیص داد، این که محصور کنیم معنای تقوا را به انجام واجب و ترک حرام، یک سطح از تقوا است. تقوا عمیقتر از این هم هست و معانی دارد. خلاصه نکته مهم این است که دایره تقوا و دایره دین بر هم منطبقند، تا هر جا دین را گسترش بدهیم تقوا گسترده دامن است با سطوح و ابعاد مختلف خود.
رابعا از حاج آقای اراکی انتظار نمیرود که جلوی بحث از فهم مسوولین ما از قرآن و روایات را بگیرند و بگویند درباره مفهوم مهم تقوا و یا سخنان امیرالمومنین ع سخن نگویید. اگر کارگزار جمهوری اسلامی از این امور سخن نگوید و به این امور نیندیشد چه کسی سخن بگوید. بله اگر رییس جمهور نظریه پردازی مقابل دیگران میکردند جای اشکال داشت ولی بیان فهمشان چه اشکالی دارد. حوزه مگر بنا است آموزه هایش را در سبک مدیریت و فهم و بیان و زیست مدیران جریان ندهد؟
بله کاستن مفهوم تقوا به ظاهر عمل که بگوییم تقوا یعنی فقط فعل خطا نباشد حتما خطا است ولو انصافا از متن سخنان رییس جمهور این درنمیآید، اما از سوی دیگر کاستن مفهوم تقوا به فهم کوچه بازاری از واجب و حرام که در حد یک دایره کوچک از دین است هم خطا است. توجه به نتیجه و فعل درست در اقدامات ما در مشاغل مختلف حتما واجب است، با عناوین مختلف فقهی هم میتوان آن را توضیح داد و تعبیر “فعل درست” انجام دادن هیچ اشکالی از این جهت ندارد.
در نهایت این سخنان رهبر شهید درباره تقوا را خوب است مطالعه کنند دوستان:
“در دیپلماسی تقوا لازم است، در امور اقتصادی تقوا لازم است، در مسئله‌ی امنیّت تقوا لازم است، در همه‌ی اینها تقوا لازم است؛ در مسائل گوناگون؛ و در هر کدامی هم تقوا به تناسب خود آن است. با کمک پروردگار، از خدای متعال کمک خواستن و مراقبت دقیق را انجام دادن. خب این حالا دستور پروردگار.”
۱۴۰۱/۰۱/۲۳بیانات در دیدار مسئولان نظام
