به گزارش صدای حوزه، آیت الله عباس کعبی، عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری طی یادداشتی با عنوان «حکمرانی مردمی و درس بزرگ حمل و نقل»، گفت: هفته حملونقل، فرصتی برای بازخوانی یک الگوی راهبردی در حکمرانی مردمی است.
متن یادداشت به شرح زیر است؛
هفته حملونقل، فرصتی برای بازخوانی یک الگوی راهبردی در حکمرانی مردمی است که نشانه همافزایی هوشمند دولت و ملت است. به موجب الگوی «حکمرانی مردمی» رابطه دولت وملت در حکمرانی منجر به ایران قوی، مردم فعال ودولت تسهیل گر است. در نگاه امام راحل قدس سره، دولت با حضور ملت در صحنه هرگز «ناتوان» نخواهد بود انچه قابل توجه است واهمیت فراوان دارد.
نحوه مواجهه دولت با مردم با توجه به محدودیتهای دولت است. در صحیفه نور میخوانیم: «بازار میبیند که دولت نمیرسد، خوب خودش همراهی بکند… اگر در هر شهری چهار تا کامیون برود به اینجاها، تمام حل میشود مسأله… نمیشود این شکایت حل نشدن اسباب این بشود که ما به دولت فشار بیاوریم و دولت را تضعیف کنیم.» صحیفه نور ج ۱۸ ص ۱۸۳
این بیان، نقشه راهی روشن است:
– دولت باید مرجع تنظیم، تسهیل و حمایت باشد، مردم باید کنشگر، مسئول و همراه باشند و نهادهای واسط (علما، بازار، تشکلها) نقش بسیج اجتماعی ایفا کنند
تجربهای تاریخی؛ حملونقل در سال ۱۳۶۲
در آذرماه ۱۳۶۲، نزدیک به ۱۰۰ کشتی حامل کالا در بنادر کشور منتظر تخلیه بودند. کالا بود، نیاز هم بود، اما گلوگاه حملونقل زمینی بحران آفریده بود؛ راهحل چه بود؟ به جای فشار سیاسی و یا تضعیف دولت، حضرت امام خمینی قدس سره با فراخوان عمومی، مردم را برای حل مشکل به صحنه آورد.
با فرمان امام خمینی(ره)، کامیونها و تریلیها از سراسر کشور به بنادر اعزام شدند و با بسیج ظرفیتهای مردمی، بحران تخلیه کالا بهتدریج رفع شد. این تجربه موفق، آنچنان ماندگار بود که ۱۴ سال بعد، ۲۶ آذر به عنوان روز حملونقل در تقویم رسمی کشور ثبت شد.
حکمرانی مردمی
حکمرانی مردمی یعنی دولت نقش «مدیر میدان» را دارد؛ مدیریت کلان وحکمرانی مردمی اقتضاء می کند که دولت تصدیگر مطلق نباشد، مردم «تماشاگر» نیستند، بلکه بازیگران اصلیاند و نهادهای اجتماعی حلقه اتصال دولت و مردماند.
در این مدل:
– دولت تسهیل میکند
– قانون حمایت میکند
– نظارت هوشمندانه اعمال میشود
– ظرفیتهای مردمی بسیج میشوند
حملونقل؛ میدان عینی حکمرانی مردمی
۱. در عرصه لجستیک و کالا
– رانندگان کامیون، شرکتهای حملونقل و اصناف، مکمل سیاستهای دولتاند
– دولت مسیر، سوخت، امنیت و تسهیلات را فراهم میکند
– مردم چرخ اقتصاد را میچرخانند
۲. در مدیریت بحرانها
در سیل، زلزله یا کمبودهای مقطعی:
– دولت هماهنگکننده است
– مردم و بخش خصوصی، اجراکننده سریعاند
– وهم افزایی منجر به : کاهش هزینه، افزایش سرعت و اعتماد عمومی می شود.
۳. در حملونقل شهری
– توسعه حملونقل عمومی بدون همراهی مردم ممکن نیست
– فرهنگ استفاده از مترو، اتوبوس و دوچرخه، بخشی از حکمرانی مردمی است
– دولت سیاستگذار است؛ شهروند مسئول، مجری واقعی خواهد بود.
فراتر از حملونقل؛ الگو برای همه عرصهها
این الگو فقط مخصوص حملونقل نیست:
– در اقتصاد: تولید مردمی با حمایت دولت
– در فرهنگ: کنشگری اجتماعی با سیاستگذاری حاکمیتی
– در سلامت: مشارکت مردم در پیشگیری و مراقبت
– در محیط زیست: حفاظت مردمی با تنظیمگری دولت
و پشتوانه قرآنی این الگو روشن است:
«وَتَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوَی» (مائده:۲)
یعنی تعاون و همافزایی، اصل دینی و اجتماعی حکمرانی مردمی است. ونیز مواسات مومنانه وتواصی به حق وبه صبر
آیندهنگری؛ حکمرانی مردمی در عصر نو
امروز چالشهای جدیدی پیش روی حملونقل و حکمرانی است از جمله دیجیتالسازی و هوشمندسازی لجستیک و همچنین انرژی پاک و حملونقل سبز و استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت ترافیک و کالا همانگونه که در دهه ۶۰ ظرفیتهای مردمی بحران را حل کردند، امروز نیز بدون مشارکت مردم، هیچ سیاست نوین حملونقل به نتیجه نمیرسد.
عرصه های نوین:
– در بحران کرونا: مردم با تولید ماسک و کمکهای معیشتی، دولت را یاری کردند
– در محیط زیست: همراهی مردم در طرحهای کاهش مصرف آب و انرژی، مکمل سیاستهای دولتی شد .
اصلاح الگوی مصرف و بهروری بدون فرهنگ سازی وحضور مردم در صحنه محقق نمی شود.
تجربه حملونقل در سالهای دشوار انقلاب و دفاع مقدس به ما آموخت:
– دولت با همراهی مردم هرگز ضعیف نمی شود.
– مردم قوی میشوند وقتی دولت نقش خود را درست ایفا میکند.
حکمرانی مردمی یعنی نه فشار برای تضعیف دولت، نه انتظار منفعلانه از دولت، بلکه همراهی مسئولانه برای حل مسائل کشورضرورت حیاتی دارد.
هفته حملونقل یادآور این حقیقت است که کشور با مشارکت مردم حرکت میکند، نه فقط با دستور دولت. رشادتهای ملت ادامه دارد. در جریان تجاوز دوازده روزه رژیم صهیونی جوان دلاور غیرتمند لرستانی شهید محمد دالوند راننده کامیون؛ با کامیونش به کمک هوا فضا برای حمل موشک شتافت ودر مصاف با رژیم پلیدجنایتکار صهیونی؛ فداکارانه شهید شد. «حکمرانی مردمی یعنی دولت و ملت، دو بال یک پرواز برای پیشرفت وعدالت هستند. »
بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی:
سبک حکمرانی اسلامی این است: مردمی بودن، دینی بودن، اعتقادی بودن، اَشرافی نبودن، مسرف نبودن، ظالم نبودن؛ ۱۹/۱۲/۱۴۰۰
بند ۴ سیاست های کلی حمل ونقل مصوب ۱۳۷۹/۱۲/۲۰
۴ـ فراهم کردن زمینهی جذب سرمایههای داخلی و خارجی و جلب مشارکت مردم و گسترش پوشش بیمه در همه فعالیتهای این بخش.
هُوَ الَّذِی أَیَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِینَ (۶٢) وَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا مَا أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَیْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ (سوره انفال ۶٣)
