به گزارش صدای حوزه، حجت الاسلام دکتر حبیب عباسی طی یادداشتی به بررسی ضرورت برخورد مسئولانه با شایعهپراکنی در شرایط جنگی پرداخته است که در ادامه مطالعه می نمایید:
روز گذشته، آقای مرعشی درباره روابط ایران و چین و شروطی که بنا بر ادعای ایشان، چین برای سفر آقای قالیباف تعیین کرده است، سخن گفت. این ادعاها، چنانچه نادرست باشند، عملاً در راستای اهداف جنگ اقتصادی آمریکا، تشدید انزوای ایران، ایجاد اجماع جهانی علیه جمهوری اسلامی و تضعیف اقتصاد کشور قرار میگیرند.
در چنین شرایطی، انتظار میرود مدعیالعموم موضوع را بررسی کند و در صورت احراز خلاف واقع بودن این سخنان و آثار زیانبار آن، با گوینده برخورد قانونی داشته باشد. ممکن است این رویکرد سختگیرانه به نظر برسد؛ زیرا گفته شود ایشان نیز مانند هر شهروند دیگری صرفاً دیدگاه خود را بیان کرده است. بااینحال، چند نکته در اینباره قابل توجه است:
۱. آقای مرعشی تحلیل شخصی خود را بیان نکرده، بلکه از شروطی خبر داده است که چین برای ایران تعیین کرده؛ شروطی که بعداً نادرستی آنها آشکار شده است. میان بیان یک تحلیل یا نگرانی سیاسی و انتشار خبری خلاف واقع تفاوتی اساسی وجود دارد.
۲. او فردی عادی نیست، بلکه دبیر یک حزب سیاسی و از چهرههای سیاسی شناختهشده کشور است. سخنان چنین افرادی، بهویژه درباره مسائل اقتصادی و سیاست خارجی، میتواند بر افکار عمومی و حتی بازار اثر بگذارد. بنابراین، باید بررسی شود که آیا افزایش نرخ ارز در پی انتشار این ادعاها، از آثار روانی آن بوده است یا خیر.
۳. طی سالهای گذشته، برخی سیاسیون اظهارات نسنجیده و پرهزینهای مطرح کردهاند، بیآنکه مسئولیت حقوقی یا سیاسی روشنی متوجه آنان شود. بااینحال، در شرایطی که کشور با جنگی همهجانبه در حوزههای نظامی، سیاسی، اقتصادی و امنیتی روبهروست، هر سخنی که موجب ترس، نگرانی و تضعیف روحیه مردم و نیروهای مقاومت شود، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در ادبیات قرآنی، از چنین افرادی با عنوان «مُرجِفون» یاد شده است؛ یعنی کسانی که با انتشار اخبار هراسآور و شایعات، روحیه مؤمنان را تضعیف و آنان را از ایستادگی در برابر دشمن منصرف میکنند.
بدیهی است انتظار نداریم این افراد در پایان هر سخن خود صراحتاً بگویند مقاومت بیفایده است یا باید تسلیم شد؛ گاهی انتشار اخبار نادرست و نگرانکننده، همان اثر را بهصورت غیرمستقیم بر جامعه تحمیل میکند.
۴. قرآن کریم درباره «مرجفون» هشدار داده است:
لَئِنْ لَمْ یَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِی الْمَدِینَهِ لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ ثُمَّ لَا یُجَاوِرُونَکَ فِیهَا إِلَّا قَلِیلًا
احزاب، آیه ۶۰
ترجمه: «اگر منافقان و کسانی که در دلهایشان بیماری است و نیز شایعهپراکنان در مدینه دست از کار خود نکشند، تو را بر ضد آنان برمیانگیزیم؛ سپس جز مدت کوتاهی در آن شهر در کنار تو نخواهند ماند.»
البته تشخیص مصداق و تعیین مجازات، تنها در صلاحیت مراجع قانونی و دادگاه صالح است؛ اما اصل ضرورت بررسی اینگونه اظهارات، بهویژه در شرایط جنگی، انکارناپذیر است.
۵. برای تحقق چنین تخلفی، لزوماً نیازی نیست فرد مستقیماً نیروی دشمن باشد یا از دشمن پول و امکانات دریافت کرده باشد. معیار اصلی، انتشار آگاهانه یا بیمبالاتِ ادعاهای خلاف واقع و آثار مخرب آن بر امنیت روانی، اقتصادی و اجتماعی کشور است.
پانوشت:
۱. «مرجفون» به کسانی گفته میشود که در میان مسلمانان، شایعات دروغ و اخبار هراسآور منتشر میکردند؛ چنانکه در آیه ۶۰ سوره احزاب، نسبت به ادامه این رفتار به آنان هشدار داده شده است.
حجت الاسلام دکتر حبیب عباسی
استاد حوزه علمیه قم
