• امروز : سه شنبه - ۲۸ فروردین - ۱۴۰۳
  • برابر با : Tuesday - 16 April - 2024
کل اخبار 6237اخبار امروز 0

صدای حوزه امروز

روایت نگاری از یک نماز بهاری آقای سروش محلاتی! تحریک گسل قم ـ نجف؛ به چه قیمت و هدفی؟! دیدگاه آیت الله فاضل نسبت به ماجرای درمانگاه قم و طلبه ای که فیلم خرید ماشینش منتشر شد و ماجرای چای دبش! اگر فهم درستی از گزاره های دینی ندارید، لااقل ساکت بمانید! گفتگو با امام جماعت مسجد ۲۴ ساعته دهکده المپیک تهران / بهترین منصب در کره زمین امامت مسجد است! پاسخ معاون تبلیغ حوزه به دغدغه های مبلغان فضای مجازی؛ لزوم افزایش حمایت از مبلغین و خروج از پراکنده کاری ها دهمین جشنواره هنر آسمانی حوزه علمیه با محوریت تبلیغ نوین، هوش مصنوعی! پیام تقدیر و تشکر انجمن اساتید انقلابی سطوح عالی حوزه علمیه قم انتخابات چقدر ارتباط به اسلام و امام زمان (عج) دارد؟! امام محله‌ای که مسجد محوری در امور را به معنای واقعی دنبال می‌کند/ تشکیل گروههای سرود ویژه نوجوانان در مسیر جریان سازی جنس محتوای نامه های پیامبر(ص) به سران کشورها: تبلیغ با چاشنی عزت و تهدید! لزوم جدیت در مقابله مدبرانه با پدیده کشف حجاب گزارش کار مدیر حوزه های علمیه در جمع طلاب یزد؛ طرح جامع تبلیغ خدمت مقام معظم رهبری ارسال شده است سه هزار معلم طلبه بدون قائل شدن امتیازی خاص، جذب مدارس شدند/ برنامه درسی مدارس وابسته به حوزه فرقی با سایر مدارس ندارد

7
معناشناسی فقهی استفتائی در موضوع رمزارزها؛

معامله رمزارزها طبق دیدگاه رهبر انقلاب؛ جواز یا احتیاط؟

  • کد خبر : 38499
  • 27 بهمن 1400 - 13:33
معامله رمزارزها طبق دیدگاه رهبر انقلاب؛ جواز یا احتیاط؟
اخیرا استفتایی در مورد رمزارزها از دفتر مقام معظم رهبری منتشر شده است. مفاد این استفتا این است که: «به طور کلی حکم خرید و فروش و تولید ارزهای دیجیتال تابع قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران است». با توجه به این که قوانین کشور فعلا نسبت به این موضوع اثباتا و نفیا سکوت کرده‌اند، آیا تا مشخص شدن قانون، این استفتاء به معنای جواز معامله با رمزارزها خواهد بود؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری-تحلیلی صدای حوزه، حجت الاسلام و المسلمین حسین بنیادی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم، در گفتگو با این پایگاه خبری به معناشناسی فقهی استفتاء رهبری پیرامون مسئله‌ی رمزارزها پرداخت. بر اساس این استفتاء و در شرایطی که هنوز در نظام جمهوری اسلامی ایران اثباتا و نفیا قوانین مرتبط تصویب نشده است، مکلفین چه وظیفه ای خواهند داشت؟

سوال: در ماه گذشته استفتایی در رابطه با رمزارز ها از دفتر مقام معظم رهبری منتشر شد. مفاد این استفتا این بود که: «به طور کلی حکم خرید و فروش و تولید ارزهای دیجیتال تابع قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران است». با جستجوی های انجام شده متوجه شدیم قوانین جمهوری اسلامی به جز در مواردی خاص آن هم در رابطه بانک‌های کشور با رمزارز ها، قانون یا دستورالعمل بخصوصی صادر نشده است. این بدین معنا است که قوانین کشور فعلا نسبت به این موضوع اثباتا و نفیا سکوت کرده‌اند. اگر واقعا چنین باشد، حکم چیست؟ مکلفین در این گونه موارد باید چه کار کنند؟ آیا تا مشخص شدن قانون، این استفتاء به معنای جواز معامله با رمزارزها خواهد بود؟ این استفتا از نظر فقهی چگونه معنا خواهد شد؟

حجت الاسلام والمسلمین بنیادی در پاسخ به این سوال ابراز داشت: این گونه سوالات فقهی معمولاً در موضوعات جدید یک فترت زمانی را به خود اختصاص می‌دهد و این یک امر طبیعی است، برای اینکه موضوع جدیدی است که می‌خواهد وارد مباحث فقهی شود. معمولاً در رابطه با موضوعات جدید سه مرحله عمده و کلی پیش می آید. مرحله اول، برطرف شدن ابهامات مربوط به موضوع می‌باشد. کمیته‌های فقهی و پژوهشی چیستی موضوع و ماهیت آن را مورد بررسی قرار می‌دهند. چون تا این ماهیت‌ شناسی صورت نپذیرد موضوع برای فقیه روشن نمی‌شود که حکم چه چیزی را بیان و از ادله استخراج کند و لذا برخی از همین رمزارزها که موضوعشان معلوم شد، فقهاء حکم به عدم جواز مبادله به آنها دادند حال یا به عنوان غرری بودن معاملات با رمزارزها یا بخاطر ضرر و اضراری که وجود دارد و در کل تحت دلیل حرمت اکل مال به باطل قرار می‌گیرند.

وی افزود: در رابطه با رمزارزها هم که امروز مورد بحث است و در جامعه نیز زیاد مورد سوال قرار می‌گیرد یک ابهاماتی وجود دارد که ضرورت دارد این رمزارزها ماهیت شناسی شوند. خب این دسته از مباحث مربوط می شود به بحث‌های فنی دیجیتالی یا مجازی یا… و در کل بحث بر سر این است که این رمزارزها اساسا مالیت دارند یا نه؟ مالیت به معنا و شرائطی که در فقه مطرح است که صحت مبادلات بر ارزش واقعی پول‌ و‌ کالا می‌باشد.

این استاد حوزه ادامه داد:  مرحله‌ی دوم این است که اگر فرض کنیم رمزارزها مالیت دارند، مالیت‌شان بر اساس چه چیزی است و چه چیزی است که به اینها اعتبار می‌بخشد؟ پشتوانه این رمزارزها به چیست؟ مرحله سوم این است که اساساً این رمزارزها آیا در مبادلات به عنوان پول حساب می‌شوند یا نه؟ آیا نوعی ارز رایج است یا به عنوان کالا محسوب می‌شوند؟ خب الان در هر دو مورد بحث می‌شود یا اتفاق می‌افتد. در همین مبادلاتی که الان انجام می شود بعضی ها به عنوان به اصطلاح ثمن معامله، بعضی به عنوان کالا آن را می خرند. لذا در رفتار عرف اینگونه نشان داده شده که هم به صورت پول و هم به صورت کالا به آن توجه می‌کنند که نشان دهنده این است که می‌تواند نوعی کالا هم باشد. پس در هر سه مرحله ابهام وجود دارد و این مختص به فقه و مباحث حقوقی ما نمی‌باشد؛ بسیاری از کشورهای دنیا نسبت به مبادلات با رمزارزها دست نگه داشته‌اند و نوعی احتیاط در کارشان است.

حجت الاسلام و المسلمین بنیادی افزود: مرحله اول، ماهیت شناسی موضوع رمزارزهاست که مربوط می‌شود به کمیته های فقهی و پژوهشگران فقهی آن هم با شناختی فقهی؛ در واقع موضوع را باید با درک و دیدگاه اجتهادی و موضوع‌شناسی فقهی بشناسیم. مرحله دوم بعد از پژوهش‌ها و شناخت موضوع به مرحله استنباط حکم شرعی رمزارزها (مثلا) می‌رسد که خود این مرحله هم بسیار مهم است. وقتی برسد به مرحله اجتهادی یعنی در فرآیند اجتهاد قرار بگیرد این خود، مباحث اجتهادی را می‌طلبد. یعنی باید حکمش توسط فقیه مشخص شود. به این معنی، موضوعی که حدود و ثغور آن در مرحله اول مشخص شد باید بیاید در جریان استنباط حکم فقهی و اجتهاد قرار بگیرد و جواب مسئله مشخص شود.

وی اظهار کرد: نکته سوم در فرآیندی است که رسمیت بخشیدن به رمزارزها در مبادلات داخلی و خارجی است؛ یعنی فرض کنیم اگر رمزارزها (مثلاً) به عنوان پول حساب می‌شوند و مالیت دارند و مبادلاتی که به واسطه این ها انجام می شود به لحاظ حکم وضعی و تکلیفی اشکالی نداشته باشد، در مرحله سوم باید ببینیم نهادهایی که در نظام اسلامی مستقر هستند آیا رمزارزها را در چرخه مبادلات کالا در داخل و خارج قرار می‌دهند یا نمی‌دهند؟ مثل مابقی ارزهایی که گاهی از اوقات در داخل فاقد اعتبار مبادلاتی است حال در این رمزارزها چنین بحثی هم وجود دارد یا نه؟ فرضا بگوییم رمزارزها خالی از اشکال فقهی است آیا به عنوان ارزی که تحت قوانین جمهوری اسلامی به عنوان پول رایج و معتبری که می‌شود با آن مبادله کرد، قرار می‌گیرد یا نه؟

مسئله ی اصلی رمزارزها، شبهات موجود در اصل موضوع است

استاد درس خارج حوزه علمیه قم گفت: ما این سه مرحله را باید بگذرانیم که بگوییم مبادله رمزارزها یا معاملات با آنها در جامعه اسلامی دارای اشکال است یا نه؟ پس نکته اساسی آن است که الان آنچه باعث ابهام واقع شده اصل موضوع است. ما شبهه در موضوع داریم و لذا در چنین مواردی معمولا دست نگه می دارند. یعنی الان اگر بخواهیم بگوییم که نسبت به رمزارزها مکلفین باید چه کنند، مثل موضوعاتی که وقتی حکم‌شان به دلیل ابهام در موضوع مشخص نیست در چنین مواردی دست نگه می‌دارند، اینجا هم به نوعی احتیاط در مبادلات‌شان انجام می‌دهند تا وقتی که رمزارزها مخصوصاً به لحاظ حکم شرعی و اعتبارشان مشخص شود.

وی بیان داشت: بر اساس تجربه‌ای که در یکی دو سال اخیر در کشورمان و رفتن به سمت خرید رمزارزها وجود دارد، ذیل همین بحث یک نکته مهمی هست؛ چون هیچ دولتی در دنیا – ظاهرا به جز یکی دو کشور – ضامن مالیت این رمزارزها نیستند و لذا گاهی از اوقات این‌ها یک سقوط ارزشی شدیدی پیدا می کنند و عده ای متضرر می‌شوند، گاهی رشد می کنند و عده ای سود می‌کنند، که بحث معاملات غرری پیش می‌آید؛ این یعنی رمزارزها در مسئله پول بودن‌شان و اعتبارشان مشکل وجود دارد و گرنه ارزش پول، نکته‌ای است که در همه جا مشخص است. لذا ارزش پول در جهان نسبت به کشورها در آمار اعلامی تمام بانک‌های مرکزی جهان مشخص است. در کشور ما هم  مشخص است که ارزش پول ما الان چقدر است، در کشورهای دیگر هم مشخص است.

استفتاء رهبری - معامله مرزارزها - حجت الاسلام بنیادی

نکته دیگر نسبت به مالیت این رمزارزها این است که دولتی که بیاید و نسبت به این رمزارزها یک تضمینی داشته باشد و اعتباری بدهد که این به عنوان پول است، وجود ندارد؛ پس هم به لحاظ مقدار ارزش و هم به لحاظ اعتبار، در رمزارزها جهل وجود دارد.

وی گفت: زمانی که موضوع از جهات عدیده دارای ابهام است، مکلفین باید در مبادلاتشان با رمزارزها نوعی احتیاط آن هم از نوع عقلانی پیش بگیرند. چون بحث شرعی که فعلاً در مرحله پژوهش خود موضوع رمزارزها است. در این گونه مواقع، نسبت به موضوعات، عقل حکم می‌کند که نسبت به اینگونه رمزارزها مبادله این‌ها یا انتقال آن‌ها یا ضمانت قرار گرفتن این‌ها مقداری با احتیاط همراه باشد و عقل هم در این مواقع حاکم است، به همین دلیل که عرض کردم، چون هیچ تضمینی نسبت به اعتبار این رمزارزها فعلاً وجود ندارد.

ارجاع رهبری به نهاد های قانونی به خاطر این است که کار بر اساس اسلوب منطقی پیش برود

حجت الاسلام و المسلمین بنیادی در انتها افزود: نکته آخر اینکه بحث رمزارزها الان در محافل فکری و نهادهایی که موضوعات جدید را بحث می‌کنند هم بحث می‌شود، یعنی حوزه نسبت به این موضوع بی تفاوت نیست، ولی آنچه مهم است رهبر معظم انقلاب اسلامی مدظله العالی نسبت به همین استفتاء و سوالی که نسبت به رمزارزها وجود دارد این را به مراجع قانونی ارجاع دادند که دلیلش هم همان فرایندی است که عرض کردم؛ یعنی نهادهای قانونی مثل بانک مرکزی که شورای فقهی دارد یا مثل شورای نگهبان، مجلس شورای اسلامی و سازمان بورس، این ها همه شورای فقهی دارند و نسبت به مباحث فقهی رمزارزها ورود پیدا می‌کنند. از این جهت ارجاع مقام معظم رهبری به نهادهای قانونی یک کار منطقی محسوب می‌شود تا این مسئله بر اساس یک منطق و اسلوب صحیح درباره موضوع‌شناسی، حکم شرعی و اعتبار مبادله‌ای، پیش برود.

مطالب مرتبط:

نگاه فقهی به ارز دیجیتال

نگاه فقهی به ارز دیجیتال و بیت کوین

لینک کوتاه : https://v-o-h.ir/?p=38499
  • نویسنده : محمدجواد مردانی

مطالب مرتبط

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 2در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۲
  1. گویند:
    خواجه دست باز کرد و گفت یک وجب است
    برادر و استاد محترم
    متن استفتای رهبری بسیار ساده تر و گویا تر از این مصاحبه تکراری است
    تکلیف در متن استفتا مشخص است تا بعد از یک پرسه توضیحی طولانی بگوییم فعلا معلوم نیست
    چرا از اساتید حوزوی متخصص در اقتصاد برای تبیین موضوعات استفاده نمی کنید تا از اساتید غیر مرتبط؟؟

  2. چنانکه در آغاز مصاحبه آمده، موضوع صحبت «معناشناسی استفتاء از مقام معظم رهبری» می‌باشد که »تبیین اجمالی موضوع رمز ارزها» و «بیان سه مرحله ذکر شده در رابطه با مسأله رمز ارزها در مصاحبه» در راستای همین هدف بوده…

    مباحثات و انظار مختلف در این مسأله قبلا توسط استاد در جای خود بحث شده است

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.