بازتعریف نقش هیئت در زندگی جوانان

به گزارش صدای حوزه، یادداشتی درمورد درباره فرصتی تازه برای همدلی و رشد اجتماعی جوانان را در تعامل با هیات در ادامه مطالعه می نمایید:

وقتی به تجربه‌های شخصی خودم و دوستانم نگاه می‌کنم، می‌بینم هیئت‌ها هنوز برای خیلی‌ها یکی از مهم‌ترین فضاهای فرهنگی و دینی‌اند، اما نقششان کم‌کم محدود شده به مراسم و مناسک. این در حالی است که هیئت، پتانسیل بسیار زیادی دارد تا برای نسل جوان یک تجربه‌ی اجتماعی، فرهنگی و حتی معنوی واقعی ایجاد کند. چیزی که امروز جامعه ما نیاز دارد، همان تجربه‌ای است که در هیئت می‌تواند همدلی، ارتباط و رشد فردی و جمعی بسازد.

در گفت‌وگوهای زیادی که با دوستان جوانم داشته‌ام، بارها شنیده‌ام که آن‌ها می‌خواهند جایی داشته باشند که بتوانند هم حرف بزنند، هم یاد بگیرند، هم مشارکت کنند و هم حس تعلق پیدا کنند. اما اغلب هیئت‌ها بیشتر روی برنامه‌های آیینی تمرکز دارند و کمتر به این نیازها پاسخ می‌دهند. این باعث شده بعضی جوان‌ها از هیئت فاصله بگیرند یا تنها حضور فیزیکی داشته باشند، بدون اینکه حس واقعی تعلق یا تاثیرگذاری داشته باشند.

به نظرم هیئت می‌تواند دوباره تبدیل شود به فضایی برای تعامل اجتماعی و یادگیری معنوی. به عنوان مثال، می‌توان برنامه‌هایی طراحی کرد که علاوه بر روضه و عزاداری، مهارت‌های زندگی، گفت‌وگوهای جمعی، فعالیت‌های داوطلبانه و کمک به همسایه یا جامعه را هم در خود داشته باشد. این‌گونه، هیئت به‌جای اینکه صرفاً مراسمی باشد که «باید رفت»، به تجربه‌ای تبدیل می‌شود که جوانان واقعاً بخواهند در آن شرکت کنند و حس کنند حضورشان اثر دارد.

نکته‌ی مهم این است که در بازتعریف هیئت، نسل جوان باید دیده شود و صدایش شنیده شود. یعنی ساختار و محتوای هیئت نباید صرفاً بر اساس سنت‌های قدیمی یا تصمیم‌گیری‌های بزرگسالان باشد؛ بلکه باید مکان‌هایی برای مشارکت فعال جوانان ایجاد شود. وقتی آن‌ها بتوانند ایده‌های خود را مطرح کنند، برنامه‌سازی کنند و نقش فعال داشته باشند، هیئت تبدیل می‌شود به محیطی که نه فقط دینی، بلکه اجتماعی و آموزشی هم هست.

یکی دیگر از نکات کاربردی، ارتباط هیئت با جامعه واقعی است. هیئت نباید محدود به فضای داخلی و مراسم‌های بسته باشد. برنامه‌های جمعی، کارهای خیریه، بازدید از مراکز درمانی، محیط زیست یا آموزش به کودکان، همگی می‌توانند تجربه‌های معنوی و اجتماعی را برای جوانان ملموس‌تر کنند. این تجربه‌ها باعث می‌شوند حس تعلق و اثرگذاری در نسل جوان افزایش یابد و هیئت صرفاً محل «نشستن و گوش دادن» نباشد.

همچنین، استفاده از زبان ساده و صمیمی در هیئت مهم است. روایتگری، شعر، صحبت‌های کوتاه و داستان‌گویی، می‌تواند پیامی را منتقل کند که ذهن جوان امروز راحت‌تر می‌فهمد و با آن ارتباط برقرار می‌کند. وقتی محتوا با زندگی روزمره و دغدغه‌های آن‌ها مرتبط باشد، اثرگذاری هیئت چند برابر می‌شود.

از نظر شخصی، باور دارم هیئت می‌تواند یک مدرسه‌ی زندگی باشد؛ جایی که ارزش‌های اخلاقی، مهارت‌های اجتماعی و تعلق جمعی در کنار تجربه‌ی معنوی یاد داده و تجربه شود. اگر این امکان برای نسل جدید فراهم شود، دیگر هیئت‌ها فقط به مراسم مذهبی محدود نمی‌شوند و تبدیل به مکان‌های واقعی رشد و همدلی خواهند شد.

در پایان، بازتعریف نقش هیئت در زندگی جوانان نه فقط یک ضرورت فرهنگی، بلکه یک سرمایه اجتماعی است. وقتی هیئت به فضای مشارکت، آموزش، همدلی و تجربه‌ی زندگی واقعی تبدیل شود، نسل جوان نه تنها تعلق بیشتری پیدا می‌کند، بلکه توانایی اثرگذاری مثبت در خانواده و جامعه را نیز خواهد داشت. این، همان کاری است که هیئت می‌تواند و باید در نسل جدید انجام دهد: پیوند دادن معنویت، اجتماع و زندگی روزمره، به شکلی ملموس و کاربردی.