• امروز : پنج شنبه - ۳۰ دی ۱۴۰۰
  • برابر با : 17 - جماد ثاني - 1443
  • برابر با : Thursday - 20 January - 2022
کل اخبار 4977اخبار امروز 0

صدای حوزه امروز

صدای حوزهخواهران ما باید قدرت خود را در سطح جامعه گسترش بدهند/ مشکلاتی نظیر حجاب به سادگی برطرف نخواهد شد و برنامه ریزی لازم دارد صدای حوزههیچ سند راهبردی جامعۀ نخبگانی در حوزه‌های علمیه نداریم صدای حوزهضرورت تخصص قرآن پژوهان در یکی از شاخه های علوم انسانی در دیدگاه آیت الله مصباح(ره) صدای حوزهاز تبلیغ در مناطق حاشیه نشین تا اهدای اعضای فرزند جوان صدای حوزهوزن سیاسی قراردادهای راهبردی و کم اثر شدن تحریم ها، لیبرال ها را آشفته کرده است صدای حوزهباید مبلغینی را تربیت کرد که بلیغ بوده و جامعه شناس باشند/شورای عالی حوزه باید تلاش بیشتری برای احیای موقوفات داشته باشد صدای حوزههوش مصنوعی سبب می‌شود موضوعات مستحدثه جدیدی ایجاد شود صدای حوزهبررسی روند ارتقاء و بازیابی کتب درسی حوزوی صدای حوزهاشتغال طلاب، عامل جدایی طلبه از حوزه علمیه نیست‌/اینکه حوزه علمیه در علوم مختلف ورود نداشته باشد یک آسیب است صدای حوزهدیدار آیت الله مکارم شیرازی با آیت الله نوری همدانی صدای حوزهرویکرد تربیت و استعدادیابی طلاب بر محور علم، ایمان و ثروت صدای حوزهاما و اگرهایی پیرامون “افزایش تقاضا برای تحصیل در مدارس علمیه خواهران” صدای حوزهبرگزاری دوره‌های آموزشی جهت آمادگی طلاب برای حضور در آزمون استخدامی آموزش و پرورش صدای حوزهتلاش برای خانه‌دار شدن ۳۰ هزار طلبه در طرح ملی مسکن/مزایای ثبت نام در نهضت ملی مسکن از طریق مرکز خدمات

3
پژوهشگر حوزه علوم اسلامی و فناوری های هوشمند در گفت‌وگو با صدای حوزه؛

چاره‌ای جز قدرتمند شدن در هوش مصنوعی نداریم!/ نگاه نقادانه باعث می شود عوارض جانبی آن به حداقل برسد

  • کد خبر : 33052
  • ۲۰ آذر ۱۴۰۰ - ۱۸:۴۳
چاره‌ای جز قدرتمند شدن در هوش مصنوعی نداریم!/ نگاه نقادانه باعث می شود عوارض جانبی آن به حداقل برسد
حجت الاسلام انبیایی: وظیفه فقه در اینجا چیزی بیش از بیان «یجوز» و «لایجوز» می باشد و باید وارد مرحله مدیریت فناوری شود و به جای ترسیم خطوط قرمز برای پدیده های نوظهور، خطوط سبز حرکت آنها را ترسیم کند.

اشاره؛

هوش مصنوعی یا Ai از فناوری‌های جدید و نوظهوری است که روز به روز در حال گسترش می‌باشد و پیش‌بینی می‌شود در آینده نه چندان دور همه ابعاد زندگی بشر را به طور کلی متحول کند. این فناوری در عین پیشرو بودن و خدماتی که بناست ارائه کند، عوارضی هم خواهد داشت و چالش‌هایی به وجود می‌آورد. حوزه علمیه قم با آینده‌نگری که کمتر شاهد آن بودیم، چند سالی است که این پدیده جدید را مورد بررسی قرار داده تا هم شناخت کافی به آن پیدا کند و هم از فواید آن در مقدمات اجتهاد و مباحث پژوهشی استفاده کند.

در همین رابطه خبرنگار صدای حوزه با حجت الاسلام انبیایی، از اساتید حوزه علمیه و پژوهشگر  علوم اسلامی و حوزه فناوری‌های هوشمند گفت‌گویی داشته در مورد چیستی هوش مصنوعی و اینکه اقدامات حوزه دقیقا مربوط به چه موضوعی از موضوعات مرتبط با هوش مصنوعی است.

هوش مصنوعی چیست؟

صدای حوزه _ از این که وقت خود را در صدای حوزه قرار دادید تشکر می‌کنم، به عنوان اولین سوال هوش مصنوعی چیست و چه کاربردی دارد و اساسا در کدام مرحله قرار دارد؟

این اولین سوالی که شما پرسیدید، می تواند آخرین سوال هم باشد چرا که اگر به درک صحیحی از موضوع دست یافتیم، آنگاه می توانیم حکم فقهی و اخلاقی استفاده از آن را مشخص کنیم. وقتی ما موضوعات نوظهور را از نظر فقهی بررسی کنیم دغدغه اصلی موضوع شناسی است که اگر به صورت صحیح موضوع مشخص بشود صدور حکم چندان سخت نخواهد بود.

نشناختن موضوع در دو سطح ممکن است اتفاق بیفتد که هر دو شکل آن را در مواجهه با هوش مصنوعی شاهد هستیم. گاه عدم شناخت ما در مرحله پدیدارشناختی است که اساساً‌ نمی دانیم مصداق یک پدیده کدام است، ولی گاهی اوقات نگاه پدیدارشناختی ما شکل گرفته است، اما نمی دانیم یک فناوری بر اساس چه مبنایی ایجاد شده است، چه عوارض و استلزاماتی دارد و چه آینده ای را فراروی انسان قرار می دهد.

هوش مصنوعی ربات یا شهر هوشمند نیست

در مورد هوش مصنوعی برخی اظهار نظرها نشان می دهد که حتی فهم در لایه پدیدارشناختی شکل نگرفته است که شاهد آن هستیم که هوش مصنوعی را با ربات و یا با شهر هوشمند خلط کرده اند. رابطه مصداق این دو مفهوم با هوش مصنوعی به اصطلاح ما طلبه ها عام و خاص من وجه است. ربات لزوماً از هوش مصنوعی استفاده نمی کند و به شکل مشابه هوش مصنوعی را می توان جدای از ربات و در قالب یک برنامه تصویر کرد. همین رابطه در مورد شهر هوشمند نیز مطرح می شود.

هوش مصنوعی

در سح دوم شناخت هوش مصنوعی همانگونه که گفته شد، باید گذشته، حال و آینده هوش مصنوعی را به درستی شناخت. تا این سه مسأله برای ما مشخص نشود، هرگونه اظهار نظری در مورد هوش مصنوعی، دور از صواب خواهد بود. این مسأله اختصاصی به هوش مصنوعی نداشته و در مورد مصادیق نوظهور دیگر همچون رمزارزها نیز جاری می شود.

منظور از شناخت گذشته یک پدیده بحث تاریخی صرف نیست که در چه زمان و در کدام دانشگاه ایجاد شده است. مراد آن است که بدانیم هوش مصنوعی بر اساس کدام نگاه نسبت به خداوند، انسان و جهان ایجاد شده است و در کدام نظام ارزشی و مفهومی شکل گرفته است. این وظیفه فلسفه هوش مصنوعی است که پاسخی مناسب برای این سؤالات بیابد.

از سوی دیگر باید مشخص شود که آینده هوش مصنوعی به کدام سمت و سو خواهد رفت. باید تصویری روشن از آینده هوش مصنوعی به دست فقیه متخصص داد تا بتواند در باب حکم فقهی آن اظهار نظر کند. بسیاری از اندیشمندان جهان نسبت به آینده این فناوری اعلام خطر کرده و افرادی همچون فیزیکدان معروف، استیون هاوکینگ، مدعی هستند که ممکن است نسل بشر با گسترش هوش مصنوعی به پایان خود برسد، البته از سوی دیگر این نکته را نیز باید مورد توجه قرار داد که قبل از آنکه به این دوران برسیم، کشورهایی که فاقد هوش مصنوعی هستند، توسط کشورهای مجهز به هوش مصنوعی ممکن است از بین بروند، چنانچه هرچند تسلیحات موشکی خطری بالقوه برای آینده جهان می باشد، اما کشوری که فاقد قدرت دفاعی باشد، قبل از رسیدن به آن زمان احتمالی، در جنگ قدرت ها ذوب خواهد شد.

آنچه گفته شد، لزوم شناخت گذشته و آینده هوش مصنوعی می باشد. منظور از شناخت حال هوش مصنوعی آن است که دقیقاً‌ کشف کنم که استفاده از هوش مصنوعی در زمان حاضر چه منافع و چه مضراتی برای زندگی انسانی و دینی ما دارد. شکی نیست که استفاده از این فناوری همچون هر فناوری دیگر همراه با مضرات و منافع می باشد، اما شناخت دقیق این امر باعث می شود که نگاه ما نسبت به هوش مصنوعی انفعالی نبوده و بدانیم که از آن در چه حوزه هایی و در چه سطحی استفاده کنیم.

در قدم اول بایستی به دنبال آن باشیم که نگاه پدیدارشناختی و یا به اصطلاح ظاهری خودمان را نسبت به هوش مصنوعی تکمیل کنیم. تعاریف مختلفی برای هوش مصنوعی ارائه شده است. مطابق یکی از تعاریف مشهور، مقصود از هوش مصنوعی سامانه ای است که می تواند محیط اطراف خود را درک کرده و سپس یک تصمیم هوشمندانه مبتنی بر آن درک پیشین اتخاذ نماید. در یک معنای اعم می توانیم بگوییم که هوش مصنوعی قرار است توانمندی های شناختی انسان را تقلید کرده و در مرحله بعد در اجرای این توانمندی ها از انسان سبقت بگیرد. این بدان معنا نیست که هوش مصنوعی خود هوشمند و دارای ادراک می باشد، بلکه صرفاً قرار است همچون یک موجود هوشمند رفتار کند.

این مسأله را می توان با ذکر یک مثال که مرتبط با فعالیت روزمره ما طلاب نیز می باشد توضیح داد. شما می دانید که در حال حاضر نرم افزارهای نور که مورد استفاده عموم طلاب می باشند، فاقد فناوری هوش مصنوعی بوده و به همین خاطر انجام جستجو با این نرم افزارها مشکلات خاص خود را دارد. به عنوان مثال شما عبارت «ان الحسین مصباح الهدی و سفینه النجاه» را جستجو می کنید، اما نتیجه ای برای این جستجو مشاهده نخواهد شد. حتی جستجوی عبارت «مصباح الهدی» و یا عبارت «سفینه النجاه» نیز نمی تواند شما را به روایت مطلوبتان برساند، چرا که در متن اصل روایت که در کتاب شریف عیون اخبار الرضا علیه السلام ذکر شده است، عبارت چنین است: «إِنَّ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ فِی السَّمَاءِ أَکْبَرُ مِنْهُ فِی الْأَرْضِ وَ إِنَّهُ لَمَکْتُوبٌ عَنْ یَمِینِ عَرْشِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِصْبَاحُ هُدًى وَ سَفِینَهُ نَجَاه». اما اگر همین جستجو با موتور جستجوگری که مجهز به هوش مصنوعی می باشد، انجام شود، هوش مصنوعی به دنبال عبارات مشابه بوده و حتی اگر در روایتی «سراج الهدی» و یا «مصابیح الهدایه» هم ذکر شده باشد، در زمره نتایج پیشنهادشده خواهد بود. چنانچه عموم ما این تجربه را با جستجوهایی که موتور جستجوگر گوگل انجام می دهیم، مشاهده کرده ایم.

هوش مصنوعی در مراحل اولیه خود می‌باشد

در حال حاضر نمونه های موجود هوش مصنوعی یک و یا تعدادی محدود از توانمندی های شناختی انسان را تقلید می کنند، اما در مراحل بعدی، سعی خواهد شد که تمامی این توانمندی ها در یک سامانه جمع شود.

بحث دیگری هم مطرح است که آیا ممکن است پیشرفت فناوری هوش مصنوعی به مرحله ای برسد که ما با «شعور»، «ادراک» مصنوع دست ساز خود مواجه شویم و این سامانه ها همچون انسان ها واجد آگاهی و وجدان باشند. این بحث مخالفان و موافقان خود را دارد که اکنون نیازی نیست بدان بپردازیم.

هوش مصنوعی برای این که عملگر خوبی باشد نیاز به حجم عظیمی از اطلاعات و داده ها دارد، که ایجاب می کند، از همین زمان نسبت به کلان داده های جامعه خودمان حساس بوده و مثل گنجی ارزشمند از آن استفاده نماییم. امروز صنعت تبلیغات معمولاً بر اساس هوش مصنوعی صورت نمی پذیرد و صرفا یک بنر، بیلبورد و یا … است که محصولی را تبلیغ می کند. اگر هوش مصنوعی در این مسئله تجاری ورود بکند، تا وارد فروشگاه شدید، چهره شما را شناسایی کرده و با وصل شدن به کلان داده ای که از شما در فضای مجازی و حقیقی جمع کرده است، محصولی متناسب با سطح درآمد، نیازها و سلیقه شخصی شما را برای شما نمایش خواهد داد تا سطح موفقیت خود در اغوای شما به سمت خرید را افزایش دهد. اگر برای تبلیغات تجاری چنین آینده ای را در پیش رو داریم، از همین زمان باید فکری به حال تبلیغات دینی و سیاسی در آینده نه چندان دور داشته باشیم که نوجوانان و جوانان ما در معرض تبلیغات سوئی قرار خواهند گرفت که متناسب با شخصیت اختصاصی هر نفر تنظیم شده است.

نحوه ورود حوزه علمیه به موضوع هوش مصنوعی

صدای حوزه _ حوزه ظاهرا چند سالی است وارد این فضا شده است و اکنون این مسئله مورد سوال است که کدام بخش حوزه متولی این مسئله می باشد، صرفا یک بحث نظری صورت می گیرد و یا وارد فضای عملی هم شده است؟

وظیفه اولیه و ذاتی حوزه نسبت به هوش مصنوعی (و البته پدیده های مشابه دیگر) آن است که هوش مصنوعی را از چهار منظر فلسفه هوش مصنوعی، الهیات هوش مصنوعی، اخلاق هوش مصنوعی و فقه هوش مصنوعی مورد بررسی قرار دهد که البته بررسی چهارم منوط به کسب نتایج روشن در سه حوزه نخست می باشد. البته در این تقسیم بندی اخلاق و فقه را دو حیطه مستقل در نظر گرفته ایم که صحت این تقسیم نیازمند بحث مستقلی می باشد.

باید توجه داشته باشیم که در فقه هوش مصنوعی ما با دو نوع سؤال مواجه می باشیم. سؤال اول ناظر به اصل جواز ورود به حوزه هوش مصنوعی می باشد که تقریباً‌ جواب آن مشخص است، اما سؤالات دسته دوم ناظر به مسائلی است که در روند تحقیقات هوش مصنوعی و در زمان استفاده از آن رخ می دهد. به عنوان مثال جواز استفاده از اطلاعات شخصی افراد و یا مسائل مربوط به ضمان شرعی در صورتی که استفاده از هوش مصنوعی منجر به بروز خساراتی برای کاربر شود.

هوش مصنوعی و الهیات

صدای حوزه _ تاثیر هوش مصنوعی در الهیات ما چه خواهد بود؟

علاوه بر الهیات مطلق، ما با دو عنوان الهیات موصوف و الهیات مضاف مواجه هستیم. مراد از الهیات موصوف، آن است که متکلم با یک دغدغه خاص وارد الهیات شده و مباحث الهیاتی را به گونه ای طرح می کند که به رفع مشکل خاص او کمکی کند، مثل الهیات رهایی بخش و یا الهیات فمنیستی. به عنوان مثال الهیات فمنیستی سعی می کند که خداوند را با اوصاف زنانه تر توصیف نماید.

هوش مصنوعی

الهیات مضاف به دنبال آن است که مجموعه مسائل الهیاتی که حول یک موضوع خاص شکل گرفته است را بررسی کند. الهیات هوش مصنوعی به دنبال این هدف شکل گرفته است. به عنوان مثال برخی سؤالاتی که در این زمینه وجود دارد به این شرح است: آیا انسان همچنان اشرف موجودات است؟ آیا هوش مصنوعی دارای تکلیف و مسئولیت در برابر خداوند می باشد؟ آیا جاودانگی در قالب هوش مصنوعی ممکن می باشد؟

پیش از آنکه در این حیطه، شبهات و سؤالاتی شکل بگیرد، وظیفه حوزه شناسایی و پاسخ به این مسائل می باشد.

صدای حوزه _ این هم جزو مواردی است که در حال تدوین و شدن است ؟

هنوز در مراحل اولیه کار قرار داریم. هر چند تلاشهای خوبی در حال انجام است، اما تا زمانی که علم کلام اسلامی در حاشیه و نه متن اصلی حوزه علمیه باشد، نمی توان انتظار زیادی برای پرداختن به چنین اموری داشت. تأسف بخش است که مواد اولیه لازم و کافی در دست ما حوزویان می باشد، اما برای بالفعل کردن این بالقوگی ها کار چندانی انجام نمی دهیم.

وظیفه فقه در اینجا چیزی بیش از بیان «یجوز» و «لایجوز» می باشد و باید وارد مرحله مدیریت فناوری شود و به جای ترسیم خطوط قرمز برای پدیده های نوظهور، خطوط سبز حرکت آنها را ترسیم کند./مسأله آن است که وابسته شدن به این فرایند نباید به گونه ای باشد که قدرت استدلال، تجزیه و تحلیل را از طلبه اخذ کند.

کمک هوش مصنوعی به فرایند اجتهاد

صدای حوزه _ ورود هوش مصنوعی به بحث اجتهاد چه تهدید ها و فرصت هایی دارد؟

شکی نیست که هوش مصنوعی می تواند در مقدمات حل مسأله کمک فراوانی به فقیه انجام بدهد. شما نگاه کنید که دیجیتالی شدن کتابهای حوزوی امروزه انجام برخی پروژه های تحقیقاتی را تسهیل کرده است. کمک هوش مصنوعی در این مرحله به اندازه ای خواهد بود که در آینده ای نه چندان دور کسی حاضر به استفاده از نرم افزارهای نور در قالب فعلی آن نخواهد بود و حتی کسانی که با توسعه هوش مصنوعی در مباحث مقدماتی اجتهاد مخالف هستند نیز از آن استفاده خواهند کرد. توجه داشته باشیم که این خدمات منحصر به جستجوی ساده نبوده و در کشف قرائن حالیه و … برای ایجاد تبادر و … نیز مفید خواهد بود.

اما مسأله آن است که وابسته شدن به این فرایند نباید به گونه ای باشد که قدرت استدلال، تجزیه و تحلیل را از طلبه اخذ کند. برای جلوگیری از بروز این مشکل، بایستی ضوابط استفاده از فناوری در جریان کسب علم و … را مورد استفاده قرار دهیم که به نظر می رسد طی چنین روندی ممکن می باشد.

ما در یک جزیره جداگانه زندگی نمی کنیم

به هر حال مخالفت با چنین پدیده ای طبیعی می باشد، چرا که بلاشک استفاده از آن تهدیدهایی را برای ما خواهد داشت، اما مسأله اصلی آن است که این تهدیدها را در کنار فرصت های آن مطالعه کنیم. مثلاً‌ شکی نیست که با ورود ماشین به زندگی انسان، آلودگی هوا، ترافیک، کم تحرکی، تخریب منابع تجدیدناپذیر انرژی، مرگ و میر به سبب تصادفات و … ایجاد خواهد شد، اما آیا به خاطر وجود این عوارض می توان به صورت کلی از ورود این فناوری جلوگیری کرد؟

از سوی دیگر باید توجه داشته باشیم که ما در یک جزیره جداگانه زندگی نمی کنیم که بدون توجه به اتفاقاتی که در کشورهای خصم و دشمن در حال انجام است، تصمیم به جلوگیری از ورود یک فناوری نماییم. نسل بعدی جنگ افزارها اعم از پهبادها، جنگنده ها، تانک ها و حتی سلاح های شخصی مجهز به فناوری هوش مصنوعی خواهد بود. آیا باز هم به خود اجازه می دهیم که از تحقیقات مربوط به هوش مصنوعی جلوگیری کنیم. نسبت به پروژه نجف (ناصر جامع فقیه) که به دنبال استفاده از این فناوری در فرایند اجتهاد است، اگر ما به سمت آن حرکت نکنیم دیگرانی این کار را برای ما انجام خواهند داد که می توان تصور کرد که چه عوارض ناخوشایندی را برای ما در پی خواهد داشت.

بله، از طرف دیگر نباید ورود ما به عصر هوش مصنوعی ورودی کورکورانه و بدون توجه به مقتضیات خاص آن باشد، چنانچه ورود ما به فضای مجازی در دو دهه قبل متأسفانه چنین بوده است.

هر چند آینده هوش مصنوعی مبهم است اما اگر حرف حضرت آقا را جدی نگیریم در حکمرانی، کشورداری و تعاملات با دنیا دچار مشکل جدی خواهیم شد، ایران یک جزیره نیست که با هیچ کشوری ارتباط نداشته باشد بلکه جزوی از جامعه جهانی است و با دنیا تعامل دارد و چاره ای جز مسلح شدن به نیازها و ابزار های روز دنیا ندارد.

هوش مصنوعی

باید به مرحله مدیریت فناوری برسیم

صدای حوزه _ به این نتیجه رسیدیم که باید به این سمت برویم و قدرتمند هم باشیم و سوال این است که در برابر تکنولوژی های غربی که با تفکرات غربی صورت گرفته است و در بستر های اومانیسم و … شکل گرفته و تعامل ما با آن چه خواهد بود و به گونه ای که شما فرمودید این است که ما باید بپذیریم و در زمین آن ها بازی کنیم؟

خندقی که جناب سلمان برای محافظت از شهر مدینه پیشنهاد داده بود، در یک بستر الهی و برخاسته از متن دین بود یا آنکه محصول سرزمینی دیگر بود که می توانست در یک جامعه الهی بومی سازی شود؟ اگر لازم می دانیم استفاده از یک محصول را صرفا به این دلیل که در یک بستر غیرالهی شکل گرفته است، ممنوع کنیم بایستی بسیاری از فناوری هایی که به صورت روزمره در زندگی استفاده می کنیم را به دور بیندازیم. در این صورت چه مجوزی برای استفاده از برق، جنگنده های نظامی، ماشین های نساجی، کارخانه ها و … خواهیم داشت؟ البته برخی به لوازم حرف خود پایبند بوده و استفاده از این امور را اشتباه می دانند!

از طرف دیگر این نکته را نیز باید توجه داشته باشیم که هر فناوری دارای یک پیوست فرهنگی و تمدنی می باشد که ممکن است ضمیمه آن فناوری شده و وارد جامعه مصرف کننده شود. در باب فلسفه فناوری چند نظریه مختلف در این امر وجود دارد که بر اساس آن بایستی نسبت به نحوه مصرف آنها و بومی سازی آنها تصمیم گیری نماییم. وظیفه ما آن است که به جای منفعل بودن در مقابل پدیده ای که دیر یا زود وارد تمامی عرصه های زندگی ما خواهد شد، پیشاپیش جنبه های مختلف آن را مطالعه کرده و در باب روش استفاده از آن در جامعه خودمان تصمیم مناسب را اخذ نماییم. وظیفه فقه در اینجا چیزی بیش از بیان «یجوز» و «لایجوز» می باشد و باید وارد مرحله مدیریت فناوری شود و به جای ترسیم خطوط قرمز برای پدیده های نوظهور، خطوط سبز حرکت آنها را ترسیم کند.

صدای حوزه _ تلاش های حوزه در مورد هوش مصنوعی در صدد پاسخ به این مسئله است؟

بله، در حوزه کارهای خوبی شده است و به خصوص مدیر حوزه آیه الله اعرافی نسبت به این مسأله دغدغه مند می باشند. نگاه ایشان نسبت به این مسأله انفعالی نیست و سعی می کنند وارد مدیریت این جریان شوند. علاوه بر آن برخی مراکز و اشخاص به صورت انفرادی نیز کارهای مناسبی انجام داده اند که نوید بخش آینده ای روشن می باشد.

صدای حوزه _ برای طلابی که علاقه مند به هوش مصنوعی هستند چه بسته مطالعاتی ویژه ای دارید و چه مسیری لازم است طی شود تا طلاب جدید به این مسئله کمک کنند؟

از نگاه جزئی، موردی و ژورنالیستی نسبت به هوش مصنوعی باید پرهیز کرد. باید به هوش مصنوعی نگاهی جامع داشته باشیم و در حوزه های چهارگانه فلسفه، الهیات، اخلاق و فقه هوش مصنوعی مطالعه داشته باشیم. نیاز نیست که ما وارد مباحث فنی هوش مصنوعی شویم، اما برای آنکه بتوانیم زبان مشترک با مهندسین و دست اندرکاران فنی به دست آوریم، لازم است اطلاعات علمی حداقلی را داشته باشیم. قرار نیست که ما مهندس شویم، اما لازم است که بتوانیم با مهندس مکالمه داشته باشیم!

فعلاً باید سعی کنیم که فلسفه موجود در حوزه به شکل خوبی خوانده شود و سپس وارد حوزه فلسفه ذهن شویم. در کار فقهی نیز باید در کنار تحصیل فقه موجود، منطق حل مسائل نوظهور فقهی را کسب کنیم.

لینک کوتاه : https://v-o-h.ir/?p=33052

    مطالب مرتبط

    ۲۸دی
    هوش مصنوعی سبب می‌شود موضوعات مستحدثه جدیدی ایجاد شود
    عضو شورای عالی حوزه های علمیه مطرح کرد:

    هوش مصنوعی سبب می‌شود موضوعات مستحدثه جدیدی ایجاد شود

    ۰۹دی
    افق دوری نیست که در ۱۰ سال آینده جزو کشورهای برتر در هوش مصنوعی باشیم
    پژوهشگر هوش مصنوعی در دیدار اخیر نخبگان با مقام معظم رهبری مطرح کرد؛

    افق دوری نیست که در ۱۰ سال آینده جزو کشورهای برتر در هوش مصنوعی باشیم

    ۲۱آذر
    عزم آیت الله اعرافی بر شناسایی نهال های ذی‌قیمت آینده‌دار حوزه ها
    در هم اندیشی مدیران و معاونان پژوهشی واحدهای علمی حوزوی مطرح شد؛

    عزم آیت الله اعرافی بر شناسایی نهال های ذی‌قیمت آینده‌دار حوزه ها

    ثبت دیدگاه

    مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
    قوانین ارسال دیدگاه
    • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
    • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
    • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.